HomeGiáo-DụcSử Thơm Lạc-HồngNguyễn Phúc Vĩnh San --- Sử Thơm Lạc-Hồng

Nguyễn Phúc Vĩnh San --- Sử Thơm Lạc-Hồng

 

Nguyễn Phúc Vĩnh San
(1900-1945) 

 

Vua Duy-Tân (1900-1945) tên thật là Vĩnh-San, lên ngôi năm 1907 lúc 7 tuổi. Năm 1916 khi mới 16 tuổi, nhà vua có mặt trong cuộc nổi dậy chống thực-dân Pháp nhưng không thành nên bị đầy ra đảo Reunion.  

Ấu quân lên ngôi trong hoàn-cảnh miễn-cưỡng. Mẹ của ngài đã phải năn-nỉ: 
- Tôi van-lạy các ông tha cho con tôi. Tôi không muốn con tôi làm vua.(1) 

Mặc dù còn nhỏ, vua muốn đòi sửa lại hiệp-ước với Pháp giữa sự lo-ngại của triều-thần. Ngài cũng chủ-trương dùng đồ nội-hóa để nâng-đỡ nền kinh-tế của đất nước.(2). 

Một lần viên toàn-quyền trở lại từ Pháp cung-tiến nhiều phẩm-vật. Vua nhận theo phép xã-giao rồi trao lại cho bà thân-mẫu phân-phát cho hoàng-thân, quốc thích. Ngài không dùng.

Trên bãi biển cửa Tùng, vua hỏi một viên quan theo hầu:
-Tay bẩn lấy nước mà rửa, còn nước bẩn thì lấy gì mà rửa?
Viên quan không trả lời được, ngài giải-thích:
-Phải trục-xuất ra khỏi nước những thành-phần ngoại-nhập thì nước được sạch ngay.(3)
Các thầy phụ-đạo thường bối-rối vì những câu hỏi của ngài. Vua chán-nản với các vị quan được chỉ-định “lèo-lái” ấu-quân, nên ngài thốt lên:
- Không có ông thượng thư nào nghe tôi cả. Tôi làm vua chỉ có hư-danh mà thôi! (4)

Khi ông Nguyễn Hữu Bài, thượng-thư bộ Công hỏi:
- Ngài Ngự muốn đánh Pháp ư? Được rồi! Nhưng Ngài Ngự lấy gì mà đánh Pháp? Ngài Ngự không có tài-chánh, cũng không có quân đội!
 Ngài la to:
- Lúc này chính là lúc xúi nhân-dân nổi dậy, trong lúc nước Pháp đang lâm chiến. (5) 

Năm 1916, vua cùng ông Trần Cao Vân đứng lên khởi-nghĩa chống Pháp. Công-cuộc không thành. 
Tại Mang Cá, viên khâm-sứ người Pháp và viện thần gặp vua khuyên dụ nhưng không có kết-quả. Ngay cả bà sanh mẫu cùng bà phi khẩn-cầu ngài cũng không nghe.
Ngài cương-quyết nói rằng:
- Muốn cưỡng-ép ta làm hoàng-đế nước Nam thì phải coi ta là một ông vua trưởng-thành, bất-tất đặt phụ-chánh và phải giao cho ta đủ quyền-hành một vị vua trực-tiếp giao-thiệp với nước bảo-hộ. (6) 

Cho tới nay, lời của vị vua trẻ năm 8 tuổi còn vang vọng giữa Sông Núi và trong lòng người dân Việt:
“Nếu trong nước có loạn là vì nỗi nhân-dân bị thiếu-thốn. Từ nay sắp tới, lương-bổng của ta là 500$ một tháng thì ta chỉ lãnh 200$ mà thôi, còn lại 300$ ta giao cho các thầy đem ra giúp-đỡ kẻ nghèo khó” (7)

 ________________________________________________________________________________________

(1)   Tài-liệu Vua Thành Thái Và Vua Duy Tân dưới mắt thượng-thư bộ lễ Huỳnh Côn (trích dẫn từ Hồ Sơ Vua Duy Tân – Hoàng Trọng Thược)

(2)   “Bất cứ cái gì, ta cũng xài đồ sản-xuất trong nước để nâng-đỡ kinh-tế của mình, chỉ về việc xuất các chính-thức, ta buộc phải dùng xe hơi của Pháp, vì ta không có phương-tiện di-chuyển nào khác” Duy Tân

Lời kể của cụ Ưng Gia, hưu-quan ngụ tại Huế (trích dẫn từ Hồ Sơ Vua Duy Tân của Hoàng Trọng Thược)

(3)   Theo Việt-Nam Tranh-Đấu Sử của Phạm Văn Sơn

(4)   Tài liệu về vua Duy Tân của thượng thư bộ lễ Huỳnh Côn (trích dẫn từ Hồ-Sơ Vua Duy Tân của Hoàng Trọng Thược)

(5)    Chiến-tranh Pháp-Đức
Tài-liệu về Vua Duy Tân của Huỳnh Côn (trích dẫn từ Hồ-Sơ Vua Duy Tân của Hoàng Trọng Thược)

(6)   Tài-liệu của Tiểu Cao Nguyễn Văn Mại

(7)   Báo Cải-Tạo ngày 22-1-1949 (trích dẫn từ Hồ-Sơ Vua Duy Tân của Hoàng Trọng Thược)

  

 Nguyễn Hoàng Lãng Du

 

 

 

 

 

 

Share

Vào Cổng Làng

9899877
Hôm nay
Hôm qua
Tuần này
Tuần trước
Tháng này
Tháng trước
1967
15744
32917
90926
263068
521104

Your IP: 54.242.236.164
Server Time: 2018-02-20 03:01:32

Who's Online

Hiện có:
212 guests & 0 thành viên trên mạng

Chủ-Trương

Do một số người yêu ngành giáo-dục, nhà giáo, trưởng Hướng-Đạo và toán Nghiên-Cứu Huấn-Luyện Dấn-Thân chủ-trương

Điều-Lệ

Những sáng-tác và sưu-tầm gửi cho Làng Huệ cần tính-cách xây-dựng, phát-triển con người; không chính-trị đảng phái, phe nhóm và không chỉ-trích, chê-bai. Khi gửi bài, tác-giả đồng-ý cho Làng Huệ phổ-biến miễn-phí trên sách báo và tuyển-tập.

Phối-Hợp

  • Hoàng Vĩnh Yên
  • Nguyễn Thị Thiên-Tường
  • Phạm Trần Quốc-Việt
  • Phù-Sa Việt

Contact / Liên-Lạc

Joomla templates by Joomlashine