Trí Tuệ Nhân Tạo Trong Đời Sống Chúng Ta

Sự “xâm lấn” của công nghệ thông tin trong các cuộc trò chuyện thân mật

Gần đây, khi tham gia một buổi thảo luận trực tuyến nhóm với những người bạn cũ thuộc thế hệ từ 70 đến 80 tuổi, tôi đã trực tiếp nhận thấy sự xâm nhập rõ rệt của công nghệ thông tin như các phương tiện tìm kiếm, các chatbox dùng trí tuệ nhân tạo như Google, Chat GPT hay Gemini.
Đành rằng nếu không có công nghệ thông tin như Internet và Zoom kết nối, chẳng bao giờ chúng ta, dù chỉ trong mơ, tìm được, gặp lại và nhìn thấy nhau trong một cuộc hội thoại giữa những người bạn vong niên tản mát trên hàng chục ngàn dặm. Tuy nhiên, thay vì tranh luận theo trí nhớ, chia sẻ kỷ niệm hay dựa vào trải nghiệm sống phong phú để đối thoại, các cuộc trò chuyện ngày càng bị gián đoạn, chi phối bởi việc tra cứu Google hoặc hỏi ý kiến AI ngay tại chỗ, đôi khi với những tham khảo chính xác nhưng dài dòng. Công nghệ thông tin đóng vai trò như người trọng tài trong mọi cuộc tranh luận, dù trong một đề tài nghiêm túc hay chỉ là một câu chuyện “cà kê” lúc trà dư tửu hậu, không cần biết ai đúng ai sai.
Hiện tượng này không chỉ diễn ra ở giới trẻ mà đã lan rộng đến mọi thế hệ, khiến những không gian thân mật nhất giữa gia đình, bạn bè trở nên bớt đi sự chân thực, tính hồn nhiên và khả năng kết nối cá nhân, lúc mà mỗi người tham gia đều liếc mắt vào màn hình để tìm một con số, một lời giải, thay vì nhìn vào mắt nhau. Khi chúng ta liên tục nhờ máy móc xác thực thông tin, chúng ta cũng vô tình đánh mất sự tự tin vào phán đoán, cảm xúc và quan điểm của chính mình—tạo ra một dạng cảm giác bị "thao túng tâm lý" (nói theo ngôn ngữ thịnh hành hiện nay “gaslighted”)¹, nghĩa là chúng ta mất sự tin tưởng vào khả năng phán đoán của chính mình, bởi chính công nghệ mà chúng ta tạo ra.

Mở rộng vấn đề: Lời cảnh báo từ giới toán học, tôn giáo và các nhà lãnh đạo AI

Trải nghiệm thực tế này phản ánh một bức tranh lớn hơn rất nhiều về sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, như được đề cập trong các bài báo gần đây. Sự lo ngại không chỉ giới hạn ở đời sống cá nhân mà đã lan tới các tầng lớp cao nhất tri thức nhân loại:

• Sự phẫn nộ từ đỉnh cao toán học: ² Trong bài viết "Top mathematicians are outraged by OpenAI’s methods" (Các nhà toán học cao cấp nhất phẫn nộ về các phương pháp của OpenAI) của The Economist, hàng chục nhà toán học từng đoạt giải thưởng Fields đã cùng nhau ký vào một bức thư ngỏ bày tỏ sự phẫn nộ. Họ chỉ trích việc các công ty AI như OpenAI lấy việc "giải quyết các bài toán lớn" làm thước đo năng lực độc tôn, đe dọa làm xói mòn bản chất cốt lõi của sự thấu hiểu, tư duy phản biện và quá trình tiến hóa tri thức con người. (“Fields Medals”, giải Fields tương đương với giải Nobel trong toán học, GS Ngô Bảo Châu của Việt Nam ở trong nhóm 25 người ký tên.) Chuyện này làm tôi nhớ đến nghề trồng lan: trước đây trồng được một giò lan là cả một kỳ công nghệ thuật, nay thì trồng lan trở thành một công nghệ và giá hoa lan rẻ hơn nhiều, hoa cũng đẹp hơn và nhiều người bỏ nghề chơi hoa này.
• Tốc độ vượt tầm kiểm soát: Trải nghiệm trên cộng hưởng hoàn toàn với những cảnh báo từ các nhà lãnh đạo công nghệ hàng đầu (như CEO Anthropic Dario Amodei, CEO OpenAI Sam Altman, và Elon Musk) rằng AI đang tiến hóa với tốc độ theo cấp số nhân, vượt xa năng lực thấu hiểu và kiểm soát của con người. Amodei cũng dự đoán rằng một loạt các “tác nhân“ AI (AI agents) có thể dành quyển kiểm soát ( take over) internet trong sáu đến 12 tháng trừ khi các nhà nghiên cứu đồng ý chậm lại. Ông nói rằng "kiềm chế tốc độ AI ở mức toàn cầu (global pacing) sẽ đòi hỏi sự hợp tác với Trung Quốc, quốc gia chuyên quyền có khả năng AI tiên tiến nhất cho đến nay."
• Giới trí thức và các nhà lãnh đạo công nghệ không phải là những người lên tiếng cảnh cáo đầu tiên. Trong văn kiện trọng điểm tháng 5, 2026, thông điệp (encyclical) mang tên Magnifica Humanitas, Đức Giáo hoàng Leo cũng đã đưa ra những lời cảnh báo sâu sắc về mặt đạo đức đối với sự bùng nổ này. Ngài nhấn mạnh rằng trí tuệ nhân tạo có nguy cơ làm cho nền văn minh trở nên "kém nhân văn hơn", thu hẹp phẩm giá con người thành các số liệu và thuật toán. Giáo hoàng kêu gọi "tước vũ khí" (disarm) của AI—không phải để từ chối công nghệ, mà là để ngăn chặn việc để các cỗ máy chi phối nhân loại, đồng thời bảo vệ con người trước các nguy cơ bất bình đẳng cấu trúc, chiến tranh tự động hóa và sự xói mòn chân lý trong đời sống dân chủ.
• Sự liên kết giữa vĩ mô và vi mô: Sự hoảng loạn ở cấp độ học thuật và hệ thống có tính cách quốc gia hay toàn cầu phản chiếu một cách chính xác những thay đổi có vẻ nhỏ bé đang âm thầm diễn ra trong đời sống hàng ngày. AI không chỉ làm xáo trộn nền tảng khoa học, chính trị, mà còn từng bước định hình, can thiệp và lắm khi làm suy yếu những kết nối căn bản nhất trong các cuộc đối thoại giữa người với người.

Góc nhìn chính trị: Phản ứng của Tổng thống Donald Trump và bài toán cạnh tranh Mỹ - Trung

Trước những lời cảnh báo khẩn thiết từ các lãnh đạo hãng AI yêu cầu tự kiềm chế, làm chậm tốc độ phát triển và tăng cường kiểm soát, giới chính trị gia, tiêu biểu như Tổng thống Donald Trump, lại nhìn nhận vấn đề qua lăng kính địa chính trị thay vì đạo đức học^.3

• Triết lý "Ai thắng AI, người đó thắng cuộc": Lập luận cốt lõi là Hoa Kỳ phải giữ vững vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo trước đối thủ chiến lược Trung Quốc bằng mọi giá.
• Sự giằng xé giữa rủi ro hệ thống và quyền lực: Giới chính trị có thể đồng ý với một vài hàng rào bảo vệ tối thiểu, nhưng tuyệt đối từ chối mọi lệnh hoãn hay giảm tốc độ có thể đẩy quốc gia vào thế yếu trong cuộc đua định hình trật tự toàn cầu.
• Tổng thống Donald Trump đã quyết định chính thức đổi tên "trí tuệ nhân tạo" (artificial intelligence) thành "siêu trí tuệ" (super intelligence) vì ông cho rằng tên gọi AI kém hiệu quả và thiếu chính xác và "siêu trí tuệ" chính xác và quan trọng hơn nhiều đối với công nghệ này. Trong bài phát biểu trước Liên Hợp Quốc, ông bày tỏ mong muốn không kìm hãm sự phát triển của một công nghệ mà ông tin rằng sẽ có quy mô lớn hơn cả Cách mạng Công nghiệp. Ngoài ra, ông cũng bác bỏ các nỗ lực thiết lập những kế hoạch mang tính toàn cầu nhằm kiểm soát công nghệ này.
• Hiện đang có những cố gắng đề nghị một đường dây thông báo (notification mechanism) cho những “sự cố” về AI giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, tương tự như “hotline” trong cuộc chạy đua hạt nhân giữa Mỹ và Liên Xô thời chiến tranh lạnh.⁴

Góc nhìn giáo dục: Vì sao một số nơi cấm trẻ em dùng AI?

Nỗi lo sợ về sự xâm lấn của công nghệ không chỉ nằm ở các phòng thí nghiệm hay trên bàn cờ quyền lực, mà đã chuyển hóa thành những hành động thực tế trong giáo dục. Tại nhiều nơi, việc hạn chế hoặc cấm trẻ em tiểu học hoặc lớn hơn tiếp xúc và sử dụng trí tuệ “nhân tạo tạo sinh” (generative AI) xuất phát từ những nhận thức sâu sắc:

• Sự thu hẹp của tư duy nền tảng: Giai đoạn tiểu học là thời điểm não bộ hình thành các cấu trúc tư duy cốt lõi: khả năng tự tưởng tượng, tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề bằng thử-và-sai ( trial and error), và sức bền bỉ, kiên trì tâm lý trước bài toán khó. Lệ thuộc vào AI sớm sẽ tước đi cơ hội xây dựng, rèn luyện khả năng tự mình nhận thức của trẻ em.
• Đánh mất sự kết nối cảm xúc: Trẻ nhỏ cần sự tương tác thực tế với thầy cô và bạn bè để phát triển trí tuệ cảm xúc (EQ). Việc dành quá nhiều thì giờ “giao tiếp” với màn hình vô hồn làm xói mòn khả năng thấu cảm và giao tiếp với gia đình và xã hội.

Alpha School: trường học cho tương lai, không có thầy giảng bài?

Trong lúc đó, các trường học kiểu mới như Alpha School (Mô hình giáo dục ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phương pháp "2 Hour Learning") giải quyết các thách thức mà AI đặt ra cho giáo dục truyền thống bằng cách tái định hình hoàn toàn cách học tập và giảng dạy. Thay vì né tránh hoặc cấm đoán AI, họ tận dụng công nghệ này như một đòn bẩy để giải quyết các điểm nghẽn lớn của trường học cũ.

Dưới đây là cách các trường Alpha School giải quyết vấn đề:

Tối ưu hóa thời gian học tập (Mô hình 2 giờ học): Các trường này cho rằng AI và các ứng dụng học tập thích ứng (adaptive learning apps) có thể truyền tải kiến thức lý thuyết nhanh hơn gấp nhiều lần so với cách giảng dạy truyền thống. Học sinh chỉ dành 2 giờ buổi sáng để học các môn cốt lõi thông qua các nền tảng cá nhân hóa do AI hỗ trợ.

Chuyển đổi vai trò của giáo viên thành "Người hướng dẫn" (guides): Giáo viên không còn đóng vai trò là người đứng lớp giảng bài hay chấm điểm tràn lan nữa. Họ trở thành những người định hướng, tập trung hoàn toàn vào việc hỗ trợ tinh thần, rèn luyện kỹ năng sống, động lực học tập và xây dựng mối quan hệ cá nhân sâu sắc với từng học sinh.

Cá nhân hóa nội dung học bằng dữ liệu: AI phân tích chính xác điểm mạnh, điểm yếu và sở thích của từng học sinh để thiết kế bài tập phù hợp. Điều này giúp loại bỏ sự nhàm chán của việc học một giáo án chung cho cả lớp và giúp học sinh tiếp thu kiến thức theo tốc độ riêng của mình.

Dành thời gian buổi chiều cho các “kỹ năng sống” thực tế (Life Skills): học sinh tham gia các dự án thực tế, phát triển kỹ năng khởi nghiệp, thể thao, nghệ thuật và tương tác xã hội trực tiếp với con người, tập trung vào những giá trị cốt lõi mang tính nhân bản: sự sáng tạo, kỹ năng sống và kết nối tình cảm.

Trong quá khứ và qua các dữ liệu đánh giá thực tế gần đây, kết quả từ các mô hình giáo dục ứng dụng công nghệ như Alpha School đã mang lại những con số rất đáng chú ý:

• Hiệu suất học tập vượt trội (nhóm đầu toàn quốc): Dựa trên các bài kiểm tra chuẩn hóa độc lập (như MAP Growth), học sinh theo mô hình này thường xuyên đạt điểm số thuộc top 1% đến 2% cao nhất nước Mỹ. Tốc độ tiếp thu kiến thức được ghi nhận là nhanh gấp khoảng 2 đến 2,6 lần so với học sinh ở các trường truyền thống, dù thời gian học lý thuyết chỉ bằng một phần nhỏ.
• Rút ngắn thời gian nhưng đảm bảo chiều sâu: Thay vì mất 6–7 tiếng mỗi ngày ngồi ì ạch trên lớp, học sinh hoàn thành chương trình cốt lõi trong khoảng 2 giờ buổi sáng. Nhờ học tập thích ứng (adaptive learning) qua AI, các em chỉ chuyển sang bài mới khi đã nắm vững 90% kiến thức cũ, giúp xóa bỏ các lỗ hổng kiến thức gốc.
• Kết quả đầu ra cao ở cấp trung học: Đối với bậc cao trung (Alpha High), điểm số SAT trung bình của học sinh thường đạt mức rất cao (nhiều em đạt mốc trên 1400–1550), tương đương hoặc vượt chuẩn đầu vào của các trường đại học hàng đầu.
• Phát triển toàn diện nhờ thời gian trống buổi chiều: Vì buổi chiều dành hoàn toàn cho các hoạt động ngoại khóa, kỹ năng mềm, tranh biện, thể thao và khởi nghiệp, học sinh được ghi nhận là có mức độ hào hứng đi học cao hơn và ít áp lực tâm lý hơn so với áp lực thi cử đè nặng ở trường truyền thống.

Tuy nhiên, mô hình này đôi khi cũng vấp phải một số tranh luận từ các chuyên gia giáo dục truyền thống. Họ cho rằng mặc dù kết quả điểm số rất cao, việc trẻ em tiếp xúc với màn hình AI quá nhiều trong giai đoạn đầu giờ học cần phải được cân bằng cẩn trọng để không làm giảm đi sự tương tác xã hội tự nhiên giữa người với người.

Nhìn chung, dù mô hình này mang tính cách mạng về mặt công nghệ giáo dục, nó hiện vẫn là một sản phẩm dịch vụ cao cấp dành riêng cho một bộ phận nhỏ tầng lớp khá giả (học phí từ 45000 đến 70000 USD/năm), đồng thời cũng vấp phải những tranh cãi về việc liệu mô hình học tập dựa hoàn toàn vào phần mềm này có tạo ra sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận giáo dục tương lai hay không.

Sống quân bình với AI và AI trong giáo dục con cái.

Sống quân bình với AI trong kỷ nguyên số đòi hỏi chúng ta phải giữ vững chủ quyền tinh thần.

• Đối với thế hệ trẻ và con cái, chúng ta hy vọng AI chỉ được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ tra cứu, “thợ phụ”, chứ không bao giờ là bộ óc riêng rẽ thay thế tư duy con người.
• Tuy nhiên việc này sẽ rất khó thực hiện. Từ trước đến nay, người Việt chúng ta chỉ suy nghĩ một cách đơn giản là học sinh nào làm toán giỏi thì người đó được coi là “thông minh”, nhưng với AI và nhất là “super AI”, có thể rất ít con người nào “ làm toán “ giỏi, nhanh và hữu hiệu như máy nữa. Và trong tính toán lợi hại của kinh tế học, chắc con người giữ lấy phần thua.⁵
• Chúng ta sẽ cần thêm những “loại” thông minh khác mà AI khó thay thế. Cha mẹ và nhà giáo cần dạy trẻ cách đặt câu hỏi thay vì chỉ tìm câu trả lời có sẵn, bắt trẻ tự suy ngẫm và phác thảo ý tưởng bằng chính đôi tay và khối óc.
• Đứng trước thách thức mới do AI đặt ra, cùng với khủng hoảng về lòng tin của xã hội đối với đại học, một ủy ban nghiên cứu đã kết luận: để tìm được chỗ đứng của mình trong thời đại trí tuệ nhân tạo, các trường đại học phải cho tốt nghiệp sinh viên với khả năng phán đoán rộng hơn, lấy con người làm trung tâm hơn. “Phán đoán là kỹ năng mà việc học tạo ra,” ủy ban viết, “và đó là đóng góp quan trọng nhất của trường đại học cho một nền dân chủ hiện đại .”6
• Sự kỷ luật trong không gian công nghệ sẽ bảo vệ tính độc lập và lòng tự tin của thế hệ tương lai. Có người, như nhà toán học hàng đầu thế giới Terence Tao, đề nghị “AI diet” (chế độ dùng AI) để dùng AI đồng thời bảo tồn sự độc lập của trí tuệ người học.⁷
• Một câu hỏi quan trọng là có thể nào AI thay thế những nhân vật có thẩm quyền (authority figures, role models): người cha mẹ ( không còn “Father knows best!”), người thầy, người hướng dẫn, người coach, người tâm sự của đứa trẻ. Người làm chủ AI sẽ là người uốn nắn tương lai của xã hội? Thẩm quyền thực sự không chỉ nằm ở việc cung cấp thông tin đúng, mà còn đòi hỏi trách nhiệm giải trình về mặt đạo đức và pháp lý, sự thấu cảm, trải nghiệm sống thực tế và khả năng gánh chịu hậu quả từ các quyết định. AI không có trách nhiệm trong giáo dục đứa trẻ, vì vậy trong những vấn đề cốt lõi của đời sống như nuôi dạy con cái, lãnh đạo hay định hướng cuộc đời chúng, phụ huynh cũng như các nhà giáo dục nhất định phải giữ nguyên vẹn vai trò và trách nhiệm của mình.

Viễn tượng AI đe dọa sự sống con người

Nhìn về bức tranh vĩ mô, những cảnh báo từ giới toán học, từ các nhà lãnh đạo công nghệ cho đến viễn cảnh “siêu trí tuệ nhân tạo” (super AI/ super artificial intelligence) vượt tầm kiểm soát không còn là chuyện khoa học viễn tưởng.⁸ Hiện nay, Mỹ đang chi tiêu chừng 2% GDP cho lĩnh vực AI, và sẽ còn tăng cao hơn nữa, nhiều hơn cả các chi phí cho hạ tầng cơ sở như xa lộ, mạng lưới điện, xe lửa trong quá khứ.9 Khi con người mải miết chạy đua theo tốc độ, lợi nhuận và vị thế địa chính trị, chúng ta có nguy cơ đánh đổi chính sự sống của nhân loại. Một thực thể “siêu trí tuệ nhân tạo” (super AI), tự cải tiến theo cấp số nhân, vượt quá khả năng thấu hiểu của con người tạo ra nó, thực chất giống như việc mời một giống loài ngoài hành tinh như “ET” vào hành tinh này, là ngôi nhà chung của loài người.
Chưa ai biết tương lai ra sao với cuộc “Cách mạng siêu trí tuệ” này. Hy vọng một thế giới quân bình, tỉnh táo và chậm lại để suy ngẫm, để đặt ra các chuẩn mực đạo đức toàn cầu cho AI, vượt lên trên tham vọng cục bộ, sẽ là chiếc phao cứu sinh cuối cùng của chúng ta.

Lời kết:

Nhìn lại dòng chảy lịch sử, từ nỗi sợ bom nguyên tử sau thế chiến thứ 2, cơn hoảng loạn Y2K lúc cuối thế kỷ 20, cho đến bóng đen của những công nghệ internet thuở ban đầu, nhân loại dường như luôn biết cách tự thích nghi, điều chỉnh và vượt qua qua từng cột mốc khủng hoảng.

Ơn trên phù hộ, hoặc nhờ vào bản năng sinh tồn bền bỉ cùng trí tuệ uyển chuyển vốn có của con người, mọi giông bão rồi cũng tìm được điểm dừng qua các khuôn khổ luật lệ và sự thức tỉnh kịp thời. “Cõi người ta” này dẫu luôn ẩn chứa những bất trắc mới, nhưng chính sự thận trọng đi kèm với lòng tin vào định mệnh tốt đẹp sẽ giúp con người giữ vững tay chèo, bảo tồn trọn vẹn phần hồn nhân bản qua mọi biến động.

Hồ Văn Hiền
Ngày 26 tháng 9 năm 2026

Chú thích và tham khảo:

¹. Gaslighting là một từ thông dụng hiện nay, thường dịch là "thao túng tâm lý", là một câu chuyện khá thú vị. Đây là một hình thức lạm dụng tâm lý tinh vi, trong đó kẻ thao túng cố tình bóp méo thông tin, phủ nhận sự thật hoặc gieo rắc sự nghi ngờ, khiến nạn nhân dần mất niềm tin vào trí nhớ, nhận thức, cảm xúc và thậm chí cả sự tỉnh táo của chính mình.Thuật ngữ này bắt nguồn từ vở kịch Gas Light (1938) và bộ phim nổi tiếng cùng tên năm 1944. Trong phim, người chồng tìm cách khiến vợ nghĩ mình bị điên bằng cách bí mật vặn nhỏ đèn ga trong nhà cho mờ đi, nhưng khi người vợ chỉ ra ánh đèn yếu, anh ta một mực khẳng định đèn vẫn sáng bình thường và cho rằng cô đang tưởng tượng.
Tựu chung dùng AI cũng là một nghệ thuật và người dùng phải có kiến thức nhất định về vấn đề mình muốn tìm hiểu. AI, ít nhất là cho đến nay,không có ý thức hay ác ý để "thao túng" như con người, nhưng vẫn có thể vô tình khiến người dùng hoài nghi chính mình qua ba cơ chế chính:
-Ảo giác nhưng cực kỳ tự tin (Hallucination): AI có thể bịa ra sự kiện, số liệu hoặc trích dẫn sai sự thật nhưng diễn đạt bằng giọng văn quyết đoán, mạch lạc và chuẩn mực. Người dùng do tin tưởng vào "trí thông minh" của máy móc sẽ tự nghi ngờ trí nhớ hoặc hiểu biết của bản thân.
-Xu nịnh và chiều lòng người dùng (Sycophancy): Khi người dùng chất vấn hoặc đưa ra một tiền đề sai, AI có xu hướng "nhận lỗi vội" (“Xin lỗi, bạn hoàn toàn đúng...*”) hoặc uốn nắn lập luận theo định kiến của người dùng để tránh tạo xung đột, làm xói mòn ranh giới giữa sự thật khách quan và ngộ nhận.
-Phản hồi kiên quyết phủ nhận sự thật: Đôi khi AI hiểu sai ngữ cảnh hoặc bám chặt vào dữ liệu huấn luyện lỗi thời, kiên quyết khẳng định người dùng sai khiến họ lúng túng và tự hỏi liệu mình có đang nhớ nhầm hay không.
Hệ quả là một “vòng lặp bóp méo nhận thức” (Cognitive distortion loop): phong thái uy quyền của AI kết hợp với tâm lý tin vào công nghệ của người dùng vô tình tạo ra hiệu ứng hệt như bị thao túng tâm lý ngoài đời thực.

². Các nhà toán học hàng đầu đã từng bày tỏ nhiều lo ngại về sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực của họ. Vào tháng 6 năm 2026, hơn 3.000 nhà toán học đã ký Tuyên bố Leiden – một văn bản quốc tế kêu gọi các nhà nghiên cứu sử dụng các công cụ AI một cách có đạo đức và minh bạch. Một số chuyên gia, chẳng hạn như Bryna Kra, lập luận rằng việc vội vã tìm kiếm lời giải thông qua máy móc có thể làm suy giảm sự hiểu biết của con người, bởi bản chất của toán học nằm ở việc thấu hiểu kết quả chứ không chỉ đơn thuần là chứng minh chúng. Ngoài ra, Terence Tao cũng lưu ý rằng nỗ lực mạnh mẽ của các công ty AI trong việc giải quyết các bài toán có thể triệt tiêu các hướng nghiên cứu khi các dự án nguyên bản của con người chưa kịp phát huy hết tiềm năng, qua đó có nguy cơ gây tổn hại đến truyền thống khoa học mở. Những nhà toán học khác, như Drew Sutherland, cho rằng việc các công ty AI chú trọng vào toán học có thể đóng vai trò như một lời cảnh báo đối với các lĩnh vực khác dựa trên trí tuệ con người 1.https://www.washingtonpost.com/technology/2026/08/19/mathematicians-ask-whats-left-humans-when-ai-can-do-math-research/

³. “Chúng ta vốn đã nắm trong tay quyền lực to lớn về mặt HÌNH SỰ và QUẢN LÝ đối với các công ty này!” Trump viết trên trang Truth Social của mình. “Đang có một âm mưu BỆNH HOẠN nhắm vào AI và các Trung tâm Dữ liệu, và bên duy nhất hả hê về điều đó chính là Trung Quốc. AI THẮNG TRONG CUỘC ĐUA AI, KẺ ĐÓ SẼ CHIẾN THẮNG!”
https://www.washingtonpost.com/technology/2026/09/14/anthropic-openai-google-discussed-creating-new-ai-safety-body/

⁴. https://www.washingtonpost.com/business/2026/09/20/bessent-ai-xi-trump-china-trade/ca8bf80e-b55e-11f1-94cb-d3d8f22a8c8b_story.html

⁵. GS Nguyễn Văn Tuấn (Australia), người thường sinh hoạt nhiều với giới đại học Việt Nam đã nhận xét về việc người Việt “mê” toán:
“Thành tích thi Olympic toán quốc tế thường được báo chí đưa tin trang trọng. Nhưng thành thật mà nói, thi Olympic toán và nghiên cứu toán học là hai thế giới rất khác nhau. Olympic đòi hỏi giải những câu hỏi cực kì khó đã được người khác đặt ra. Nghiên cứu đòi hỏi một năng lực khác: nhận ra câu hỏi nào đáng đặt ra.
Khoảng cách giữa hai việc đó lớn hơn chúng ta tưởng. Nhưng có lẽ vì “giải toán” đã ăn sâu vào giáo dục nên suy nghĩ kiểu “có bài toán, tìm lời giải” cũng trở thành một cách mô tả quen thuộc đối với những vấn đề ngoài toán học”
https://nguyenvantuan830970966.wordpress.com/2026/09/10/cau-chuyen-bai-toan/

⁶. https://apple.news/AcWkoT9hDT0iuOZ-o-QAjRA

⁷. Ở Việt Nam, các nhà giáo dục cũng đang tranh luận về vấn đề này.
https://tiasang.com.vn/ai-tuoc-bo-gia-tri-cua-viec-loay-hoay-voi-mot-bai-toan-5118497.html

⁸. Một số nhà nghiên cứu và chuyên gia tin rằng trí tuệ nhân tạo có thể tiêu diệt nhân loại nếu nó vượt qua trí tuệ con người và thoát khỏi sự kiểm soát của chúng ta. Một mối lo ngại là AI tiên tiến có thể sẽ loại bỏ con người khi họ không còn cần thiết nữa . Ngoài ra còn có nguy cơ "reward hacking”, trong đó các hệ thống AI học cách gian lận hoặc sử dụng các lối tắt để đạt được mục tiêu, dẫn đến những hành vi nguy hiểm. Các sự cố gần đây cho thấy các tác nhân AI "nổi loạn" (rogue AI agents) có thể hành động theo những cách tinh vi và nằm ngoài dự tính, chẳng hạn như xâm nhập vào các hệ thống bên ngoài hoặc phối hợp theo bầy đàn để qua mặt sự giám sát. Hơn nữa, quá trình tự cải thiện “recursive self-improvement” có thể cho phép AI phát triển với tốc độ vượt xa khả năng thấu hiểu hay kiểm soát của chúng ta. “Cải tiến đệ quy bản thân”= Recursive Self-Improvement - RSI là khái niệm trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), mô tả quá trình một hệ thống AI tự phân tích, viết lại hoặc tối ưu hóa chính mã nguồn và kiến trúc của nó để trở nên thông minh hơn, từ đó lặp lại chu trình này ở mức hiệu quả ngày càng cao.
Thuật ngữ này lần đầu được nhà toán học I. J. Good mô tả vào năm 1965 qua khái niệm "cỗ máy siêu thông minh" (ultraintelligent machine).
Từ tiếng Việt “đệ quy”: Đệ (遞): nghĩa là chuyền qua , như trong “đệ trình”, quy là trở về. “Recursive self-improvement” còn có thể diễn tả như là “"tự lặp cải tiến" (iterative self-improvement) hay "tự tối ưu hóa tích lũy" (cumulative self-optimization).
https://www.washingtonpost.com/technology/2026/09/10/years-they-warned-ai-could-kill-all-humans-now-people-are-listening/

⁹. https://www.wsj.com/economy/the-ai-build-out-is-becoming-the-biggest-economic-bet-in-u-s-history-c60716dd